Theo giáo sư Reg Leenes, chuyên gia quản lý và tiếp thị xuất khẩu của CBI (một tổ chức phi chính phủ Hà Lan), Việt Nam có rất nhiều rau quả tươi mà thị trường EU đang cần.
Hiện nay thị phần của rau quả tươi Việt Nam tại EU là rất ít. Ngay cả những loại trái cây xuất khẩu chủ lực của Việt Nam cũng chỉ chiếm số lượng khiêm tốn, chẳng hạn thanh long chiếm dưới 1%, chuối khoảng 10%... Có rất nhiều loại trái cây nổi tiếng khác như nhãn, vải, sầu riêng… của Việt Nam chưa có mặt ở EU. Những sản phẩm rau quả mà Việt Nam đang xuất vào EU được người tiêu dùng ưa chuộng, tuy nhiên, số người biết đến những sản phẩm này còn quá ít.
Theo các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam, họ khó tiếp cận thị trường EU do thị trường này có khá nhiều rào cản. Nhưng trên thực tế, một số nước lân cận Việt Nam như Thái Lan, Malaysia…, hằng năm vẫn xuất vào châu Âu với khối lượng lớn. Do đó, theo giáo sư Reg Leenes, vấn đề cơ bản ở đây là việc xuất khẩu của Việt Nam không ổn định do chưa có nguồn hàng cung cấp thường xuyên, chủ yếu theo mùa vụ tự nhiên; chất lượng sản phẩm thấp và không đồng đều; khả năng xây dựng thương hiệu sản phẩm chưa tốt. Hơn nữa, phía doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam còn hạn chế về trình độ, nghiệp vụ kinh doanh xuất khẩu rau quả tươi, thiếu thông tin thị trường và giá cả, phương thức thanh toán chưa phù hợp với thông lệ quốc tế.
Để khắc phục những khuyến khuyết trên, CBI sẽ phối hợp với Trung tâm tư vấn hỗ trợ nông nghiệp TP HCM về xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất, bảo quản, chế biến đến xuất khẩu thông qua các chương trình huấn luyện, đào tạo tại Việt Nam và thực tế Hà Lan; Giúp doanh nghiệp Việt Nam kết nối với các nhà nhập khẩu từ Châu Âu, nâng cao khả năng nghiên cứu, tìm hiểu thị trường và quản lý xuất khẩu… để họ có thể bán trực tiếp các sản phẩm rau quả vào EU… Trước mắt là các doanh nghiệp và đại diện tại một số tỉnh như TP HCM, Bình Dương, Bình Thuận, Lâm Đồng, Vĩnh Long, Đồng Tháp). Sau đó, những người đã được đào tạo sẽ phổ biến tới các tỉnh thành khác trong cả nước.
Sau khi liên tục giảm sút kể từ tháng 11/08 thì nhu cầu nhập khẩu rau hoa quả đã có dấu hiệu tăng lên trong tháng 2 và 3/2009. Theo số liệu thống kê, kim ngạch nhập khẩu rau hoa quả trong tháng 3/09 đạt 25 triệu USD, tăng 29,6% so với tháng 2/09 và tăng tới 77,6% so với cùng kỳ năm 2008. Tính chung trong quý I năm 2009, kim ngạch nhập khẩu rau hoa quả đạt 69,4 triệu USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2008.
Diễn biến kim ngạch nhập khẩu rau hoa quả từ năm 2008 đến nay
Thị trường nhập khẩu
Trong 3 tháng đầu năm 2009, có 3 thị trường xuất khẩu rau hoa quả chính vào Việt Nam là Trung Quốc, Hoa Kỳ và Thái Lan. Tổng kim ngạch của 3 thị trường này đạt 47,3 triệu USD, chiếm 68,2% tỉ trọng nhập khẩu. Trong đó, hàng rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc có kim ngạch lớn nhất với 37,9 triệu USD, chiếm 74,8% tổng kim ngạch nhập khẩu. So với cùng kỳ 2008, kim ngạch nhập khẩu rau quả từ thị trường này tăng 39%.
Tiếp đến là Hoa Kỳ với kim ngạch nhập khẩu đạt gần 4,8 triệu USD; tăng 10,6% so với 3 tháng cùng kỳ 2008. Tuy nhiên, kim ngạch nhập khẩu rau quả từ thị trường mỹ trong 3 tháng đầu năm có xu hướng giảm dần với mức giảm trung bình qua các tháng khoảng 33 nghìn USD.
Cơ cấu các thị trường nhập khẩu rau hoa quả 3 tháng năm 2009 (Tỷ trọng tính theo kim ngạch)
Đáng chú ý, kim ngạch nhập khẩu rau hoa quả từ Thái Lan tăng mạnh trong 3 tháng đầu năm 2009. Tổng kim ngạch nhập khẩu rau quả từ thị trường này đạt hơn 4,6 triệu USD, trong khi 3 tháng đầu năm 2008 chỉ đạt 1,8 triệu USD, tăng 157%. Đặc biệt, kim ngạch nhập khẩu rau hoa quả từ Ô xtra lia tăng rất mạnh với kim ngạch đạt 2,3 triệu USD, tăng tới 200% so với 3 tháng cùng kỳ 2008.
-Kim ngạch xuất khẩu 3 tháng đầu năm 2009 tăng 7,8% so với cùng kỳ 2008.
-Dự báo kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả vào thị trường Nhật Bản sẽ tiếp tục tăng do nhu cầu tăng, đặc biệt các loại hoa và lá.
Theo số liệu thống kê chính thức của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả trong tháng 3/2009 đạt 34,6 triệu USD, tăng 17,8% so với tháng trước và tăng 1,8% so với cùng kỳ 2008. Tính chung trong quý I/2009, kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả của Việt Nam đạt 95,3 triệu USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ năm 2008.
Qua biểu đồ diễn biến kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả cho thấy kim ngạch xuất khẩu sản phẩm này tăng dần qua 3 tháng đầu năm 2009. Đây là tín hiệu lạc quan đối với các doanh nghiệp xuất khẩu rau hoa quả. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phát huy lợi thế cạnh tranh của các sản phẩm rau hoa quả trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu, nhất là khi đồng USD đang ở mức cao.
Thị trường xuất khẩu chính: Trong cơ cấu các thị trường xuất khẩu rau hoa quả của Việt Nam tháng 3/2009, thì Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch đạt 3,3 triệu USD, tăng 17,3% so với tháng 2/09 và tăng 29,7% so với cùng kỳ 2008. Như vậy, sau khi liên tục giảm sút trong tháng 1 và 2, sang tháng 3/09, xuất khẩu rau hoa quả vào thị trường này đã hồi phục trở lại. Tính chung trong quý I/2009, kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả vào thị trường Trung Quốc đạt 10,6 triệu USD, tăng 27,8% so với cùng kỳ 2008.
Sản phẩm rau hoa quả xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc chủ yếu là quả Thanh long, Nhãn, Mít sấy, Xoài, Măng cụt và các loại rau đã sấy khô.
Tiếp đến là Liên Bang Nga, trong tháng 3/2009, kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả của Việt Nam vào thị trường này đạt 2,3 triệu USD, giảm 32% so với tháng trước và giảm 25,9% so với cùng kỳ 2008. Tuy nhiên, tính chung quý I/2009, kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Liên Bang Nga lại tăng nhẹ với mức tăng 1,3% so với cùng kỳ 2008 (kim ngạch đạt 9 triệu USD). Sản phẩm rau hoa quả xuất khẩu sang Liên Bang Nga chủ yếu là Dưa chuột, Dứa, Cơm dừa, Cà chua bi…
Kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả của Việt Nam vào thị trường Nhật Bản trong 3 tháng qua giảm nhẹ với 6,9 triệu USD, giảm 1,2% so với cùng kỳ 2008. Tuy nhiên, nếu tính riêng trong tháng 3/09, kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả vào Nhật Bản lại tăng khá mạnh với mức tăng tới hơn 40% so với tháng 2/09. Mức tăng mạnh mẽ về kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả vào thị trường Nhật Bản đã đánh dấu sự hồi phục trở lại của thị trường này sau khi sụt giảm trong hai tháng đầu năm 2009.
Sản phẩm rau hoa quả xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản chủ yếu là các loại Hoa, lá dương xỉ; rau sấy khô; khoai lang, cà tím…
Dự báo kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả vào thị trường này sẽ tiếp tục tăng do nhu cầu tăng, đặc biệt là các loại hoa và lá.
Trong 3 tháng đầu năm 2009, có khoảng 10 thị trường không có đơn hàng xuất khẩu rau hoa quả nào vào. Điều này đồng nghĩa với việc dung lượng thị trường xuất khẩu rau hoa quả bị thu hẹp trong 3 tháng qua.
Thị trường xuất khẩu hàng rau quả tháng 3 và 3 tháng đầu năm 2009
